Безимениот град - Полиграматон

Безимениот град


Кога доближав до безимениот град знаев дека дека е проколнат. Патував во сушна и ужасна долина под месечината и оддалеку го видов како необјасниво се издава над песоците како делови од труп што се издаваат од лошо направен гроб. За страв раскажуваа излижаните камења на овој ветов преживеан од потопот, оваа прабаба на најстарата пирамида; и невидна аура ме одбиваше и ме тераше да се повлечам од античките и зловестни тајни кои никој не треба да ги види и никој друг не се беше осмелил да ги види.

Далеку во пустината арапска лежи безимениот град, сронет и занемен, со ниски ѕидови скоро сокриени од песоците на небројни доби. Сигурно беше бил ваков пред да се постават првите камења на Мемфис и кога циглите на Вавилон уште не биле испечени. Нема легенда толку стара за да би му дала име, или да спомене дека некогаш беше бил жив; но се раскажува за него низ шепоти околу логорски огништа и се мрмори за него меѓу стари баби во шатори на шеици, па сите племиња бегаат од него без да знаат зошто. За ова место лудиот поет Абдул Алхазред беше сонувал ноќта пред да го испее неговиот необјаснив куплет:


„Не е мртво она што да лежи вечно знае

и во раздобја чудни и смртта мртва може да е.“


Требаше да знам дека Арапите имаат добра причина за да бегаат од безимениот град, градот споменуван во чудни сказни, но невиден од жив човек, ама им попркосив и заминав во нестапнатите пустелии со камилата. Саде јас сум го видел и затоа ничије друго лице не носи вакви одвратни црти на страв како моето; зашто никој друг не трепери толку ужасно кога ноќниот ветер ги ѕвечка прозорите. Кога наидов на него во грозоморниот мир на непрекинлив сон ме погледна, студен од зраците на ладна месечина среде пустинската жештина. И како што му возвратив со поглед си го заборавив тржеството дека го бев нашол и сопрев со камилата да почекам да се зазори.

Со часови чекав, додека истокот не посиве и ѕвездите не избледоа и сивината не се претвори во каранфилна светлина порабена со злато. Чув стенкање и видов бура од песок како се готви меѓу античките камења макар што небото беше ведро и огромните пространства на пустината мирни. Потоа одненадеш над далечниот пустински синор дојде распламениот раб на Сонцето, забележлив низ малечката песочна бура која минеше и во мојата трескава состојба ми се пристори дека од некоја далечна длабина настапи тресок на музички метал во поздрав на огнениот диск како што Мемнон го поздравува од бреговите на Нил. Ушите ми ѕвонеа и мечтите ми превираа како што споро ја водев камилата преку песокот до тоа безгласно камено место; тоа место престаро за Египет и Мерој да го паметат; тоа место коешто саде јас од сите живи луѓе сум го видел.

Де внатре де надвор талкав низ безобличните темели на куќи и палати, не наоѓајќи ни резба ни запис да споменат нешто за оние луѓе, ако беа луѓе, кои толку одамна го изградиле градот и домувале во него. Дамнината на местото беше неугодна и копнеев да сретнам некој знак или нишан да докаже дека градот навистина беше бил изнедрен од човештвото. Имаше извесни размери и димензии на рушевините кои не ми се допаднаа. Со себе носев многу алати и многу копав среде ѕидовите на разгромените зданија; но напредував бавно и ништо значително не разоткрив. Кога се вратија ноќта и месечината осетив студен ветер кој ми донесе нов страв, та не се осмелив да останам во градот. И како што излегував од античките ѕидови за да легнам да спијам, една мала песочна бура воздивна зад мене, дувајќи преку сивите камења, макар што месечината беше светла и поголемиот дел од пустината мирен.

Се разбудив во првите мугри од врвулица ужасни сништа, а ушите ме ѕвонеа небаре од некои метални ѕвекоти. Го видов Сонцето како црвено се џари низ последните налети на една малечка песочна бура која лебдеше над безимениот град и ја забележав тивкоста на останатиот пејсаж. Повторно влегов во тие намрштени рушевини кои се дуеја под песокот небаре џин под рогозина и повторно залудно копав по реликвии од заборавената раса. Напладне се одморив, а попладне поминав многу време минејќи ги ѕидовите и некогашните улици и контурите на скоро исчезнатите градби. Увидов дека градот навистина беше бил велик и се чудев што ќе да било изворот на неговата великост. Си го замислував во главата сиот раскош на една доба толку далечна што Халдеја не би можела да си ја спомене и помислив на Осудениот Сарнет, кој се издигал во земјата Мнар кога човештвото било младо и на Иб, кој бил издлабен од сив камен пред човештвото да постои.

Наеднаш наидов на место каде што камената подлога голо се издигаше низ песокот и обликуваше низок гребен; и тука радосно здогледав нешто што ветуваше додатни траги од претпотопниот народ. Грубо изделкани врз страната на гребенот беа непогрешливите фасади на неколку мали, куси камени куќи или храмови, чии внатрешности можеби зачувале многу тајни на доби предалечни за пресметка, макар што песочни бури одамна ги беа истружиле резбите кои можеби постоеле однадвор.

Многу ниски и задушени со песок беа мрачните окна близу мене, но расчистив едно со мотиката и исползив внатре, носејќи факел за да ми ги открие мистериите кои можеби ги содржи. Кога влегов внатре видов дека пештерата навистина беше храм и здогледав јасни знаци на расата којашто беше живеела и обожавала пред пустината да е пустина. Не фалеа ни примитивни олтари, столбови и камари, сите своевидно ниски; и иако не видов ни скулптури ни фрески, имаше многу своеобразни камења јасно обликувани во симболи на вештачки начин. Нискоста на издлабената одаја беше многу чудна, зашто можев да се исправам само клекнат на коленици; но површината беше толку голема што факелот ми ја покажуваше само дел по дел. Сперливо затреперив во некои од подалечните ќошиња; зашто извесни олтари и камења укажуваа на заборавени обреди со ужасна, одбивна и необјаснива природа и се зачудив каква сорта луѓе можеле да направат и посетуваат ваков храм. Кога догледав сѐ што местото содржеше, исползив кон надвор, пламенит да видам што би можело да произлезе од другите храмови.

Ноќта веќе беше почнала да ближи, но сепак допирливите нешта кои ги бев видел правеа да љубопитството е посилно од стравот, така што не избегав од долгите месечеви сенки кој ме беа ветросале кога за првпат го видов безимениот град. На самрак расчистив друго окно и со нов факел използив внатре, пак наоѓајќи нејасни камења и симболи, макар што ништо поутврдливо од она што го содржеше другиот храм. Собата беше исто толку ниска, но многу понеширока, завршувајќи со многу тесен премин посеан со магливи и загадочни светилишта. Се бев расшуркал меѓу овие светилишта кога звук на ветер и на мојата камила надвор го скрши мирот и ме извлече да видам што ја беше исплашило ѕверката.

Месечината живописно светкаше над исконските рушевини, осветлувајќи густ облак песок кој се чинеше како да е донесен од силен, но стивнат ветер од некоја точка долж гребенот пред мене. Знаев дека овој студен, песочен ветер ја беше вознемирил камилата и сакав да ја поводам до место со подобар завет кога се погоди да се испулам нагоре и да видам дека нема ветер по врвот на гребенот. Ова ме вчудовиде и пак ми влеја страв, но веднаш си ги споменав ненадејните околни ветрови кои претходно ги бев видел и чул на зајдисонце и изгрејсонце и решив дека е нормална работа. Одлучив дека има дојдено од некој карпест процеп кој води до некоја пештера и се распулив по обеспокоениот песок за да му го изнајдам изворот; наскоро воочувајќи дека беше дошол од црниот отвор на храм на големо растојание јужно од мене, скоро надвор од видик. Наспроти задушливиот песочен облак се ганѕав кон овој храм, кој како што се ближев демнеше поголем од другите и покажуваше порта многу помалку запушена од згрутчен песок. Ќе влезев да не ми згаснеше факелот од страшната јачина на ледениот ветер. Лудо се истураше од црната врата, необјасниво збивтајќи додека го набираше песокот и се размотуваше низ бизарните рушевини. Наскоро се стиши и песокот стана сѐ помирен и помирен додека најпосле пак сѐ не беше заспано; но некое присуство се чинеше како да војва помеѓу призрачните камења на градот и кога се испулив кон месечината ми се причини како да трпнее небаре одразена во немирни води. Ми беше повеќе страв одошто можев да објаснам, но не доволно за да ми се затапи жедта за чудесии; па штом ветерот целосно го снема зачекорив во мрачната одаја од каде што беше доаѓал.

Овој храм, како што ми се виде од надвор, беше поголем од двата кои претходно ги имав посетено; и личеше како да е природна пештера, одошто носеше ветрови од некој предел од другата страна. Тука можев целосно да се исправам, но видов дека камењата и олтарите беа ниски исто како и кај другите храмови. На ѕидовите и таванот за првпат здогледав траги на пиктографската уметност на древната раса, своевидни извртени пруги боја кои беа скоро избледени или изронети; и на два од олтарите видов со растечка возбуда лавиринт од убаво изработени криволинеарни резби. Како што го држев факелот високо во воздух ми се чинеше како формата на таванот да е преправилна за да е природна и се запрашав врз што најпрво имале работено преисториските каменорезци. Инженерската вештина мора да им беше била масивна.

Тогаш посветол блесок од фантастичниот пламен ми го покажа она по коешто бев трагал, отворот кон тие подалечни понори од каде што ненадејниот ветер беше дувал; и се снемоштив кога видов дека е мала и јасно вештачка врата издлабена во самата карпа. Го втурнав факелот внатре, здогледувајќи црн тунел со покрив кој ниско беше засводен над грубо скалиште со многу мали, многубројни и стрмни скали кои се спуштаа надолу. Секогаш ќе ги гледам тие скали во соништата, зашто научив што значат. Во тоа време не знаев дали да ги викам скали или издадености во стрмоглав спуст. Луди мисли ми виореа низ умот и зборовите и предупредувањата на арапските пророци се чинеа како да лебдат преку пустината од земји кои луѓето ги познаваат, до безимениот град кој луѓето не се осмелуваат да го спознаат. Но сепак се поколебав само за миг пред да тргнам низ порталот и да започнам внимателно да слегувам прудолу стрмниот премин, со нозете напред небаре по скала.

Само преку ужасните привиденија на дрога или бунило би можел некој друг човек да искуси спуст како мојот. Тесниот премин водеше бескрајно надолу како некој одвратен опседнат бунар и факелот кој го држев над главата не можеше да ги осветли непознатите длабини кон коишто ползев. Изгубив осет за саатот и заборавив да си го проверам часовникот, иако ме фати страв кога помислив на растојанието кое сигурно го имав изодено. Имаше промени во насока и во стрмност и еднаш дојдов до долг, низок, рамен премин каде што морав да врголам со нозете напред по карпестиот под, држејќи го пламенот на растојание од една рака над главата. Местото не беше доволно високо за клечење. После тоа имаше повторно стрмни скали и сѐ уште бескрајно се пентерев надолу кога слабиот факел ми замре. Мислам дека не забележав веднаш, зашто кога најпосле забележав сѐ уште го држев високо над мене небаре уште гори. Мошне бев неурамнотежен од тој нагон кон чудното и непознатото кој ме беше претворил во талкач по земјата и опседнувач на далечни, древни и забранети места.

Во темнината, низ умот ми блескаа одломки од мојата ценета ризница на демонијачки преданија; реченици од лудиот Арап Алхзред, параграфи од апокрифните кошмари на Дамаскиус и злогласни стихови од грозничавиот „Имаж де монд“ од Гутие де Мец. Повторував настрани извадоци и мрморев за Афразиаб и демоните кои пловеле со него по Окс; покасно баејќи непрекинато една фраза од една од сказните на лорд Дансени - „неодекливата црнина на понорот“. Еднаш кога спустот стана неверојатно стрмен музички изрецитирав нешто од Томас Мур додека не ме фати страв да продолжам да рецитирам:


„Бунар од темнина, целиот црн

ко вештерски казан што е полно рамен

со месечев пелин под еклипса варен.

Клекнат да видам дал’ нозе ќе цапнат

низ амбисот долен, ги видов под мене

до кај што ми фаќаше поглед мој секој,

ќумур-црните страни мазни ко стакла,

небаре пресно ги лустросал некој

со темниот катран кој Адското Море

го блуе врз своите лигави брегој.“


Времето сосема беше престанало да постои кога нозете пак ми сетија рамен под и се најдов во место што беше малку повисоко од собите во двата помали храмови кои сега ми беа толку непресметливо далеку над главата. Не можев баш да застанам, но можев клекнато да се исправам и во мракот се влечкав и лазев наваму-натаму потамина. Наскоро сфатив дека сум во тесен премин чии ѕидови беа обложени со дрвени сандаци кои имаа стаклени предници. Додека во тоа палеозоично и опоро место опипував работи како исполирано дрво и стакло, треперев од можните изводи. Сандаците беа навидум подредени долж секоја страна на преминот во рамномерни интервали и беа издолжени и водорамни, одвратно потсеќавајќи на мртовечки ковчези во облик и големина. Кога се обидов да поместам два-три за додатно да ги испитам, увидов дека се здраво прицврстени.

Видов дека преминот е долг, па забрзано се залетав напред со ползечко трчање кое ќе изгледаше ужасно да имаше нечије око да ме види во црнината; преминувајќи повремено од една до друга страна за да го опипам опкружувањето и да се осигурам дека ѕидовите и редиците на сандаци сѐ уште се протегаат. Човек е толку навикнат да мисли сликовито што скоро и ја заборавив темницата и си го претставував бескрајниот коридор на дрво и стакло со неговата нископорабена еднолочност небаре можев да го видам. И тогаш во миг на неописливи чувства и го видов.

Кога точно мечтата ми се спои со вистинската глетка, не можам да одредам; но од напред дојде постепена светливост и одненадеш знаев дека ги гледам притулените контури на коридорот и сандаците, откриени од некаква непозната подземна светлозрачност. На кратко сѐ беше токму како што си го имав замислено, бидејќи светливоста беше многу бледа; но како што продолжив механички да се движам напред сопнувајќи се кон посилната светлина сфатив дека мечта ми беше била мекушава. Овој ходник не беше груба останка како храмовите во градот над мене, туку споменик на највеличествена и егзотична уметност. Богати, живописни и смело фантастични дезени и сцени обликуваа непрекината шема на мурални слики чии црти и бои беа вон секаков опис. Сандаците беа од чудно златно дрво, со предници од префинето стакло и ги содржеа мумифицираните форми на суштества со гротескност што ги надмашуваше и најхаотичните човечки сништа.

Да се пренесе каква било идеја за чудовиштата е невозможно. Беа од сортата на рептилите, со телесни црти кои некогаш укажуваа на крокодил, некогаш на фока, но најчесто на ништо за што натуралистите или палеонтолозите имаат чуено. Во големина беа приближно колку мал човек и предните нозе им содржеа деликатни и очевидно свитливи стапала своевидно слични на човечки раце и прсти. Но најчудни од сѐ им беа главите, кои покажуваа контур кој ги нарушуваше сите познати биолошки принципи. Со ништо не можат такви работи да се споредат - во еден блесок помислив на споредби разновидни како со мачка, булдог, митскиот сатир и човечко суштество. Ни самиот Јов не беше имал толку масивно и испапчено чело, но роговите и безносноста и алигаторската вилица ги ставаа нештата надвор од сите воспоставени категории. Извесно време ја одмерував вистинитоста на мумиите, полусомневајќи се дека се вештачки идоли; но наскоро решив дека навистина беа некој палеоген вид кој беше живеел кога безимениот град бил жив. Како круна на нивната гротескност, повеќето од нив беа велелепно зарубени во најскапи ткаенини и луксузно натоварени со китила од злато, џеваири и непознати сјајни метали.

Важноста на овие ползечки суштества мора да била масивна, зашто беа ставени на прво место меѓу разузданите дезени на фрескосаните ѕидови и таван. Со ненадмашлива вештина уметникот ги беше нацртал во нивен сопствен свет, кај што имаа градови и градини скроени да прилегаат ни нивните димензии; и не можев да не помислам дека нивната насликана историја беше алегорична, можеби покажувајќи го напредокот на расата која ги беше обожавала. Суштествава, си реков, им биле на луѓето од безимениот град она што волчицата му била на Рим, или што некој ѕверски тотем му бил на племе Индијанци.

Од ова гледиште, помислив дека можам грубо да ја проследам чудесната епопеја на безимениот град; сказна за моќен крајморски метропол кој владеел во светот пред Африка да се издигне од брановите и за неговите маки кога морето се повлекло и пустината долазила до плодната долина којашто го беше содржела. Ги видов неговите војни и тржества, неговите неволји и порази, а потоа неговата ужасна борба против пустината кога иладници од неговите луѓе - тука претставени алегорично преку гротескните рептили - биле приморани да си го издлабат патот кон долу низ карпите на некој извонреден начин до друг свет за којшто им беа кажале нивните пророци. Сѐ беше живописно бизарно и веродостојно и поврзаноста со стравотниот спуст кој го бев направил беше непогрешлива. Ги препознав дури и премините.

Како што лазев по коридорот кон посјајната светлина ги видов покасните етапи на насликаната епопеја - повлекувањето на расата којашто десет милиони години беше домувала во безимениот град и околната долина; расата чии души стрпнале од оставање на местата кои телата толку долго им ги беа познавале, каде што се имале населено како номади во младоста на земјата, делкајќи ги во девствените карпи тие првобитни светилишта пред коишто никогаш не прекинале да обожаваат. Сега кога светлината беше подобра, поподробно ги разгледав сликите и споменувајќи си дека чудните рептили мора да ги претставуваат непознатите луѓе, се задумав за обичаите на безимениот град. Многу нешта беа сперливи и необјасниви. Цивилизацијата, која вклучуваше и пишана азбука, очевидно се беше издигнала до повисок ред од оние непресметливо покасни цивилизации на Египет и Халдеја, но сепак имаше своевидни изоставки. На пример, не можев да најдам слики кои претставуваа смрт или погребни обичаи, освен оние поврзани со војна, насилство и чуми; и се чудев на покажаната воздржливоста кога стануваше збор за природна смрт. Беше небаре некој идеал за земна бесмртност беше бил негуван како ведра илузија.

Уште поблиску до крајот на преминот имаше насликани сцени со крајна сликовитост и прекумерност; спротиставени погледи на безимениот град во неговата напуштеност и растечки пустош и за чудното ново царство или рај до коешто расата си беше изделкала пат низ каменот. Во овие видици градот и пустинската долина секогаш беа претставени на месечина, со златен облак кој лебдеше над паднатите ѕидови уполу откривајќи ја сјајната совршеност на дамните времиња, призрачно и недофатливо претставена од уметникот. Рајските сцени беа скоро преодвишни за верување; отсликувајќи скриен свет на вечен ден полн со величествени градови и неземни ридови и долини. При самиот крај како да видов знаци на уметнички антиклимакс. Сликите беа поневешти и многу побизарни од дури и најразузданите претходни сцени. Се чинеше дека бележат споро пропаѓање на древната лоза, споено со растечка јарост кон надворешниот свет од којшто беше отерана од пустината. Формите на луѓето - секогаш претставени преку светите рептили - се чинеа дека постепено линеат, макар што нивниот дух покажан како лебди над рушевините под месечината растеше во сооднос. Мршави свештеници, прикажани како рептили во накитена руба, го колнеа горниот воздух и сите кои го дишат; и една ужасна конечна сцена покажуваше навидум примитивен човек, можеби првенец од древниот Ирем, Градот на Столбови, расчеречен од членови на дамната раса. Се сетив дека Арапите се плашеа од безимениот град и ми беше мило што надвор од местово сивите ѕидови и таван беа голи.

Како што ја гледав врвулицата на мурална историја се имав мошне приближено до крајот на нискотаванскиот ходник и станав свесен за голема порта низ којашто доаѓаше целата осветлувачка светлозрачност. Лазејќи до неа, извикав со надземна вчудовиденост од она што лежеше на другата страна; зашто наместо други и посветли одаи имаше само една безмерна небиднина на еднородна зрачност, како онаа која на човек би можела да му се пристори кога се испулува од Монт Еверест врз море на сончева магла. Зад мене имаше премин толку збиен што не можев да се исправам; пред мене имаше бесконечност на подземен болскот.

Протегајќи се од преминот прудолу во понорот беше челото на стрмно скалиште - мали многубројни скали како оние на црните премини кои ги бев изодел - но по неколку стапки светлечките чуреи сокриваа сѐ. Широко очепатена спроти ѕидот од левата страна на преминот имаше масивна врата од месинг, неверојатно дебела и украсена со фантастични барејлефи, која ако се затвореше можеше да го запечати сиот внатрешен свет на светлина од камените визби и премини. Ги погледнав скалите и не се осмелив на лице место да зачекорам по нив. Ја допрев отворената месингова врата и не можев да ја помрднам. Тогаш потонав спружувајќи се врз камениот под, а умот ми пламтеше со грамадни промислувања кои ни мртовечката премаленост не можеше да ги избрка.

Додека мирно лежев со затворени очи, слободно думајќи се, многу работи кои ги бев пропратно забележал во фреските ми се повратија со нова и ужасна значајност - сцени кои го претставуваа безимениот град во неговиот процут, зеленилото на долините одоколу и далечните земји со коишто неговите трговци тргувале. Алегоријата на ползечките суштества ме бунеше со нејзината универзална истакнатост и се чудев зошто би била толку подробно проследена во една сликовита историја со толкава значајност. Во фреските безимениот град беше покажан со размери складни за рептилите. Се прашував кои му биле вистинските размери и величественост и за миг промислив извесни несекојдневности кои ги бев забележал во рушевините. Љубопитно помислив на нискоста на првобитните храмови и на подземниот коридор, кои несомнено така беа изделкани од сајгилак за рептилските божества уважени таму; иако сосила ги приморуваа обожавачите да ползат. Можеби самите обреди беа содржеле ползење како подражавање на суштествата. Меѓутоа, никаква религиозна теорија не можеше лесно да објасни зошто рамниот премин во тој стравотен спуст беше низок колку и храмовите - или понизок, зашто во него човек не можеше ниту да клекне на коленици. Додека мислев на ползечките суштества чии одвратни мумифицирани форми ми беа толку блиску, почувствував ново жегање на страв. Умствените поистоветувања знаат да се своевидни и се стресов од идејата дека освен кутриот прачовек расчеречен во последната слика, мојата беше единствената човечка форма среде многуте реликвии и симболи на првобитен живот.

Но како и секогаш во моето чудно и скитничко постоење, чудењето наскоро го истера стравот; зашто светлечкиот понор и она што би можел да го содржи претставуваше проблем достоен за најголемите истражувачи. Во тоа дека бизарен свет на мистерии се протега длабоко после тоа скалиште со сперливо мали скали воопшто не се сомневав и се надевав дека таму ќе ги најдам оние човечки паметници кои насликаниот коридор не беше успеал да ги приложи. Фреските отсликуваа неверојатни градови, ридови и долини на ова долно царство и мечтата ми се имаше задржано на богатите и масивни рушевини кои ме очекуваа.

Всушност, моите стравови беа во врска со минатото, наместо со иднината. Ниту телесниот ужас на мојата положба во тој збиен коридор на мртви рептили и претпотопни фрески, со милји под светот кој го знаев и соочувајќи се со друг свет на морничава светлина и маглина, не можеше да се мери со смртната закана која ја чувствував од безгазерната дамнина на сцената и нејзината душа. Толку масивна древност што мерење би било немоќно се чинеше дека се вргали од првобитните камења на во карпи издлабените храмови на безимениот град, додека најскорешните од запрепастувачките карти во фреските покажуваа океани и континенти кои човекот ги заборавил, со само ваму-таму по некој бледо познат контур. За што се беше случило во геолошките раздобја откако прекинуваа сликите и смрто-мразната раса огорчено му се беше потчинила на распадот, никој не би можел да каже. Вриело од живот на времето во овие пештери и во светлечкото царство после нив; сега бев сам со живописни реликвии и треперев од помислата на небројните доби низ коишто реликвиите тивко и напуштено беа бдееле.

Одненадеш дојде уште еден налет на тој преизразен страв кој повремено ме беше обземал уште откако за првпат ја здогледав ужасната долина и безимениот град под ладнатта месечина и и покрај исцрпеноста трескавично срипав во седечка положба и зјапнав наназад низ црниот коридор кон тунелите кои се издигаа до надворешниот свет. Осетите ми беа налик оние кои ме беа натерале да го одбегнам безимениот град навечер и беа необјасниви колку што и беа остри. Меѓутоа, во наредниот миг доживеав уште поголем потрес во форма на категоричен звук - првиот кој ја беше скршил немата тишина на овие гробнички длабини. Беше длабоко, тивко стенкање, како од далечен калабалак на осудени духови и доаѓаше од насоката кон којашто зјапав. Гласот забрзано му растеше и наскоро страшно одекнуваше низ нискиот премин и истовремено станав свесен за растечки провев од студен воздух, кој исто така протекуваше од тунелите и градот над мене. Допирот на овој воздух како да ми ја поврати рамнотежата, зашто веднаш си споменав за ненадејните налети кои надоаѓаа околу устието на понорот на зајдисонце и изгрејсонце, еден од коишто всушност и ми послужи да ми ги открие скриените тунели. Погледав кон часовникот и видов дека ближи изгрејсонце, па се спремив да го искрепам орканот кој бришеше надолу кон својот пештерски дом како што беше бришел во приквечерината. Стравот повторно ми се намали, зашто природните појави обично ги растеруваат намрштените мисли за непознатото.

Сѐ полудо и полудо се истураше крескавиот, стенкав ноќен ветер во таа бездна на земјината внатрешност. Пак се спружив и попусто се счипчив за подот од страв да не телото ми е издувано низ отворената порта кон светлозрачниот понор. Не бев очекувал таква јарост и како што почнував да сфаќам дека снагата ми се лизга кон понорот ме кајдисаа илјада нови стравови од растревоженост и мечти. Злоќудноста на бранот разбуди неверојатни замисли; повторно трепетливо се споредив со единствениот друг човечки лик во тој стравотен коридор, човекот кој беше расчеречен од безимената раса, зашто во вражјото гребење на развителените струи се чинеше дека домува одмаздољубив бес уште појак одошто во суштина беше бессилен. Мислам дека при крајот избезумено врескав - бев скоро полуден - но ако врескав, вресоците ми се изгубија во пеколородниот џагор на разгрохотените ветерни ветроштини. Се обидов да ползам наспроти крвничкиот невидлив порој, но не можев ни на место да се додржам како што споро и неумоливо бев туркан кон непознатиот свет. Најпосле разумот мора да ми беше пукнал зашто фатив непрестајно да го бладам оној необјаснив куплет на лудиот Арап Алхазред, кој сонувал за безимениот град:


„Не е мртво она што да лежи вечно знае

и во раздобја чудни и смртта мртва може да е.“


Само смуртените, намрштени пустински богови знаат што навистина бидна - какво неописливо претање и пентерење во мракот бев преживеал или кој Абадон ме беше довел назад во живот, каде што секогаш морам да се сеќавам и треперам на ноќниот ветер додека заборав - или нешто полошо - не ме земе.Чудовишно, неприродно, титанско, беше нештото - преоддалечено од сите човечки идеји за да е веродостојно освен во тивките, проклети ситни саати кога човек не може да заспие.

Реков дека јароста на силниот бран беше пеколна - какодемонијачка - и дека гласовите му беа одвратни со потисната свирепост на пусти вечности. Одеднаш тие гласови, иако сѐ уште хаотични пред мене, му се причинија на мојот оптоварен мозок дека заземаат разбирлив облик зад мене; и таму долу во гробот на дамнини мртви долж небројни раздобја, милји под зороосветлениот човечки свет, го чув грозоморното колнење и ‘ржење на чуднојазичните врагови. Вртејќи се, го видов оцртано наспроти светлечкиот етер на понорот она што не можеше да се види наспроти примракот на коридорот - кошмарна орда на затрчани ѓаволи; омразоизобличени, во гротескна паноплија, полупровидни; ѓаволи од раса којашто никој не би ја погрешил - ползечките рептили на безимениот град.

И како што ветерот замре бев нурнат во гробождеронаселената црнина на земјината утроба; зашто зад последното од суштествата великата месингова врата ждринготна затворајќи се со заглушувачки ѕвекот на метална музика чии одеци се подуја кон далечниот свет во поздрав на изгрејното Сонце како што Мемнон го поздравува од бреговите на Нил.