Дагон - Полиграматон

Дагон


Ова го пишувам под знатен ментален напор, зашто довечер ќе ме нема. Без скршена пара и при крај со залихата на дрогата којашто единствено ми го прави животот поднослив, веќе не можам да го издржам измачувањево и ќе се фрлам од прозоров на мансардава врз трошната улица под мене. Не мислете дека поради тоа што сум роб на морфиумот, сум некој слабак или расипник. Откако ќе ги прочитате овие брзо начкртани страници можеби ќе може да претпоставите и покрај тоа што нема никогаш навистина да знаете, зошто мора да најдам заборав или смрт.
Во еден од најотворените и најретко посетувани делови на широкиот Тихи Океан се случи да бродот на којшто бев надзорник стане жртва на германски морски разбојници. Големата војна тукушто беше започнала, па океанските сили на швабот сеуште немаа потонато во подоцнежната обесценетост и нашиот брод беше земен како вистински трофеј, а нас, како екипажни беа дадени сите почести што ни следуваа како воени заробеници. Всушност, толку беше великодушна дисциплината на нашите заточувачи што пет дена откако нѐ заробија успеав да избегам сам со еден мал чамец и со вода и залихи за доста време.
Кога најпосле се најдов на отворено море и слободен, немав многу добра претстава за тоа каде сум. Од никогаш не бев способен навигатор, па можев само грубо да претпоставам, по сонцето и ѕвездите, дека сум некаде јужно од екваторот. Не ја знаев географската ширина, а на видикот немаше ни остров, ни брег. Времето остана убаво и неброени денови бесцелно пловев под врелото сонце, чекајќи или да помине некој брод или да бидам исфрлен врз брегот на некоја населена земја. Но не се појави ни брод ни земја, па почнав да очајувам во осаменоста сред разталасената шир на непрекинатото синило.
Промената се случи додека спиев. Подробностите нема никогаш да ги дознаам, бидејки спиењето, макар немирно и заболено од мрачни сништа, ми беше непрекинато. Кога најпосле се разбудив, се најдов полувовлечен во лигаво пространство на пеколна, црна тиња што во еднобразни далги се протегаше до кај што ми гледаа очите и во којашто чамецот ми стоеше заринкан, на извесно растојание од мене.
Иако човек би помислил дека прво чувство би ми било на чудење од ваквата грамадна и неочекувана промена на опкружувањата, всушност повеќе бев ужаснат отколку што бев запрепастен, бидејќи во воздухот и скапаната почва имаше некоја зловестна особина што ми испрати студени морници низ с’ржта. Околината беше гнила од трупови на скапани риби и други помалку описливи нешта што ги видов како стрчат од гадната кал на бескрајната рамнина. Можеби залудно се обидувам со зборови да ја опишам неискажливата грозност што може да тлее во апсолутната тишина и јаловиот недоглед. Ништо не се слушаше и ништо не се гледаше освен огромниот предел на црна слуз, но токму таа севкупност на мирнотијата и еднобразноста на пејсажот беше она што ме притискаше со омалаксувачки страв.
Сонцето жареше од небо кое ми се виде како да е црно во неговата безоблачна суровост; небаре го одразува мастилното блато што ми беше под нозете. Додека лазев кон насуканиот чамец сфатив дека само една теорија би можела да ја објасни мојата состојба. Преку некое невидено вулканско подигнување, дел од океанскиот под мора да бил исфрлен на површина, откривајќи предели кои безбројни милиони години беа лежеле скриени под непресметливите водни длабочини.
Толку голем беше обемот на новата земја којашто се имаше кренато под мене, што не можев да го доловам ни најслабиот звук од струјниот океан, колку и да ги напрегав ушите.
Ниту пак имаше морски птици да се гостат со мртвите нешта.
Неколку часови седев замислен и намрштен во чамецот кој лежеше настранет и ми омозможуваше мала сенка додека сонцето се движеше по небесата. Како што врвеше денот, земјата подизгуби од лепливоста и се чинеше дека за кратко време доволно ќе се исуши за да ми овозможи да патувам. Таа ноќ спиев малку и наредниот ден си подготвив торба со храна и вода, спремајќи се за сувоземно патување во потрага по исчезнатото море и можен спас.
На третото утро затекнав да почвата е доволно сува за со леснотија да чекорам по неа. Мирисот на риби ме излудуваше; но позагрижен бев за други, поголеми, работи за да ми пречи едно вакво мало зло и храбро се упатив кон непознатата цел. Цел ден упорно се пробивав кон запад, воден од една далечна височинка која се издигаше повисоко од сите други издигнувања во распосланата пустина. Таа вечер кампував и следниот ден продолжив да патувам кон височинката, макар што зданието едвај изгледаше поблиску од кога за првпат го бев забележал. На четвртата вечер го достигнав подножјето на брдото, кое испадна дека е многу повисоко отколку што оддалеку се чинеше, сред една обиколна рамнина која остро го издвојуваше од останатата површина. Преуморен за качување, заспав во сенката на ридот.
Не знам зошто соништата ми беа толку бесни таа вечер; но уште пред младата и фантастично испапчена месечина да се искачи високо над источната рамнина, се разбудив облеан во ладна пот и решив веќе да не спијам. Визиите кои ги бев доживеал беа претешки за да можам повторно да ги издржам. И тогаш на месечевото светло видов колку се бев измамил со тоа што патував денски. Без сјајот на врелото сонце, патот ќе ме чинеше помалку сила; и сега дури и се чувствував способен да го изведам искачувањето од коешто се откажав на зајдисонце. Подигајќи си ја торбата, се упатив кон сртот на возвишеноста.
Реков дека непрекршената монотонија на распосланата рамнина ми беше извор на нејасен ужас; но мислам дека ужасот ми беше поголем кога го достигав врвот на брдото и погледнав надолу кон другата страна, кон неизмерлива јама или кањон, чиишто црни падини месечината не се беше вивнала доволно високо за да ги осветли. Се почувствував како да сум на работ на светот, зјапајќи над ивицата кон неизмерен хаос на вечна ноќ. Низ ужасот ми се појавија чудни спомени од Загубениот Рај и одвратното искачување на Сатаната низ необликуваните царства на темнина.
Како што месечината се искачуваше повиското на небото, почнав да забележувам дека падините на долината не беа баш толку вертикално нормални како што си замислував. Рабови и камени издатоци овозможуваа мошне лесен спуст, а по пад од стотина стапки, накосеноста стануваше многу поумерена. Бодрен од импулс кој не можам со точност да го проследам, со многу спрепнувања се спуштив по карпите и застанав на поблагата падина долу, зјапнат во адските длабочини каде што светлината сеуште немаше пробиено.
Наеднаш вниманието ми беше свртено кон еден огромен и исклучителен предмет на спротивната падина, која стрмно се издигаше на околу стотина јарди пред мене; предмет кој бело блескаше на новообдарените зраци на издигнатата месечина. Дека беше само џиновско парче камен, заклучив доста брзо; но бев свесен за некаков посебен впечаток дека неговите контури и положбата не се дело на природата. По подробно испитување бев исполнет со осет кој  не можам да го изразам; бидејќи и покрај огромната величина и положбата во понор кој зјаел на дното на морето уште од младоста на светот, без сомнение увидов дека чудниот предмет беше правилно оформен монолит чија огромна маса беше била подложна на мајсторството, а можеби и обожувањето на живи и свесни суштества.
Зашеметен и исплашен, но не без онаа возбуда на сласта на научникот или археологот, подобро ја разгледав околината. Месечината, која сега беше близу до зенитот, бизарно и живописно светеше над вишните стрмнини што ја порабуваа клисурата и го откри фактот дека на дното течеше широко распространета водена маса, недовидно извивајќи се во двете насоки и по малку топенејќи ми ги нозете како што стоев на падината. Преку клисурата, бранчиња ја плискаа основата на киклпејскиот монолит на чијашто површина сега можев да видам траги од записи и груби резби. Напишаното беше во некој, за мене непознат, систем на хиероглифи кој не наликуваше на ништо што дотогаш го бев имал видено во книги, состоејќи се воглавно од стилизирани поморски симболи како риби, јагули, октоподи, ракови, мекотелци, китови и слично. Неколку знаци очигледно претставуваа морски суштества непознати за модерниот свет, но чиишто распаднати форми ги бев забележал на издигнатата рамнина од океанот.
Меѓута, сликовитата резба беше она што најмногу ме маѓепса.
Јасно видливи сред обиколната вода, поради нивната масивност, имаше низа барејлефи на чијашто содржина дури и Доре можеше да ѝ позавидува. Мислам дека сликите претставуваа луѓе, или барем некаков вид луѓе; иако суштествата беа претставени кај војваат како риби во водите на некоја морска шуплина, или како се клањаат врз некое монолитско светлилиште, коешто исто така изгледаше како да е под брановите. За нивните лица и форми, не се осудувам подробно да зборувам, зашто нозете ми се сечат од самото присеќавање. Толку гротескни што ни По, ни Булвер ни би можеле да ги замислат, силуетите им беа страшно човечки, освен што имаа мрежести дланки и стапала, потресно широки и млитави усни, стаклести, набрекнати очи и други особини понепријатни за споменување. Интересно беше тоа што се чинише дека се изрезбани многу непропорционално со живописната позадина, бидејќи едно од суштествата беше прикажано како убива кит кој беше претставен како само малку поголем од него. Ме зачуди, како што споменав, нивната гротескност и необична големина, но веднаш заклучив дека тоа се сигурно измислените богови на некое примитивно рибарско или поморско племе, племе чијшто последен потомок веќе со ери бил изумрен кога првиот предок на Пилтдаунскиот или Неандерталскиот човек се беше родил.
Запрепастен од овој неочекувам поглед кон едно минато кое што ни најсмелиот антрополог не би си го преставил, стоев потонат во мислите додека месечината фрлаше извитоперени одблесоци врз тивкиот канал пред мене. И наеднаш, го видов. Со само мало клокотење кое му го нагласи излегувањето на површина, нештото се извлече од темната вода. Огромно, полифемско и гнасно, како некое застрашувачко чудовиште од кошмарите се втурна кон монолитот кон којшто ги фрли џиновските крлушкави раце, поклонувајќи ја одвратната глава и испушајќи некакви одмерени звуци. Мислам дека тогаш полудев.
На налудничавото искачување по падината и врвот и на избезумениот пат до насуканиот чамец, не се сеќавам добро. Мислам дека доста пеев и чудно се смеев кога не можев да пеам. Бледо се сеќавам на некоја голема бура по извесно време откако стигнав до чамецот; во секој случај, знам дека слушнав татнење на громови и други тонови какви што природата изустува само при најдивите настроенија.
Кога излегов од сенките се најдов во болница во Сан Франциско; донесен од капетанот на американскиот брод кој ми го беше извлекол чамецот од сред океан. За време на бунилото сум зборувал многу, но дознав дека ретко кој ми обрнувал внимание на зборовите. За подигања на копното во Тихиот Океан моите спасители немаа чуено, ниту мислев дека има смисла да настојувам на нешто во коешто знаев дека нема да веруваат. Еднаш побарав еден прославен етнолог и го поднасмеав со прашања за древната филистинска легенда за Дагон, Богот-Риба, но сфаќајќи брзо дека е безнадежно конзервативен, не настојував да го распрашувам.
Најчесто го гледам навечер, кога месечината е испапчена и венее. Пробав морфиум; но дрогата ми дава само миговна пала и ме вовлече во своите канџи како безнадежен роб. Затоа сега ќе завршам со сѐ, откако направив целосен записза информирање или презирлива разонода за оној кој ќе прочита. Често се прашувам дали е можно да сѐ беше чисто привидение, некој изрод на треската како што лежев дамлосан од сончаница и излуден во отворениот чамец по бегството од германските војници. Се прашувам, но секојпат одвратно живописната слика ми излегува како одговор. Не можам да мислам на длабокото море без да затреперам од безимените нешта коишто дури и во моментов би можеле да лазат и да се влечкаат по неговото лигаво корито, обожувајќи ги нивните древни камени идоли и резбајќи си ги грозните ликови врз подводни обелисци на натопен гранит. Сонувам за денот кога ќе можат да излезат над далгите, за да ги одвлечат во своите смрдливи нокти останките од млитавото и од војни исцрпено човештвото; за денот кога копното ќе потоне и темниот океански под ќе се воздигне сред сеопфатен пандемониум.
Крајот се ближи. Слушам звук до вратата, како некое огромно, лизгаво тело да се тетерави врз неа. Нема да ме најде. Господе, раката! Прозорецот! Прозорецот!